Głaz i tabliczka upamiętniająca “Bitwę pod Gołkowem”

627
Głaz i tabliczka upamiętniająca
Głaz i tabliczka upamiętniająca "Bitwę pod Gołkowem"

Głaz usytuowany na rondzie u zbiegu ulic 11 listopada i Zagłoby upamiętnia żołnierzy Insurekcji Kościuszkowskiej, poległych w “Bitwie pod Gołkowem” 9-10 lipca 1794 r.

Obok głazu ulokowana została przez Gminę Piaseczno w lipcu 2012 r. tabliczka informująca o tej jednej z ważniejszych, a jednak słabo znanych, bitew Powstania Kościuszkowskiego. Na przeciwko głazu Gmina Piaseczno zamontowała w lipcu 2014 r. tablicę ze schematem bitwy, opracowanym przez Sebastiana Sęka.

Bitwa pod Gołkowem odbyła się w dniach 9 – 10 lipca 1794 roku podczas Powstania Kościuszkowskiego.*

Generał Józef Zajączek dowodzący dywizją 7,6 tys. żołnierzy 7 lipca zajął pozycje obronne na północ od Gołkowa. Jazda została umieszczona na skrzydłach, a piechota, uszykowana w trzy linie, w centrum.

W ślad za Dywizją Zajączka posuwał się, liczący ok. 13 tys. żołnierzy rosyjski korpus dowodzony przez generała Iwana Fersena. Idąca na czele tego korpusu grupa Fiodora Denisowa 9 lipca maszerowała w kierunku Piaseczna. Około południa Denisow ruszył ze swą jazdą do szarży na polskie prawe skrzydło, jednak polski kontratak odparł Rosjan. Gdy około godziny 17 nadciągnął z resztą sił Fersen, Rosjanie ruszyli do kolejnego natarcia, w większości skierowanego na prawe skrzydło polskiej dywizji. Także i tym razem Polacy odparli Rosjan. Zapadające ciemności przerwały walkę, jednak jeszcze przed świtem Denisow zaatakował lewe skrzydło generała Zajączka, zdobywając Gołków. Dalsze natarcie Rosjan powstrzymał celny ogień polskiej artylerii. Gdy około godziny 6:00 nadeszła rosyjska grupa Chruszczowa, Fersen uzyskał niemal dwukrotną przewagę liczebną i skierował siły Chruszczowa do obejścia obu polskich skrzydeł. W tej sytuacji Zajączek około godziny 7:30 wydał rozkaz do odwrotu. Straty wyniosły 180 zabitych, 136 rannych i ok. 100 zaginionych. Miasto zostało spalone.

Na pamiątkę tamtych wydarzeń ulicom w Piasecznie nadano nazwy: gen. Zajączka, Pod Bateriami, Redutowa, Karola Kniaziewicza, Józefa Sierakowskiego.

* Insurekcja Kościuszkowska skierowana przeciwko Rosji miała na celu wzmocnienie Rzeczypospolitej po II rozbiorze Polski i przywrócenie zapisów Konstytucji 3 Maja. Powstanie, mimo kilku wygranych bitew zakończyło się klęską, po której nastąpiła III rozbiór Polski.

Dokładny przebieg bitwy opracowany przez Sebastiana Sęka dostępny jest w zakładce Bitwa pod Gołkowem.