.....Aktualne plany zagospodarowania przestrzennego posiada 36 proc. terenów gminy, z czego prawie większość terenów miejskich. Biorąc pod uwagę, że 30 proc. powierzchni zajmują lasy, oznacza to, że planami pokrytych jest grubo ponad połowa powierzchni gminy. Obecnie w gminie zabudowa koncentruje się w dwóch pasach urbanizacyjnych: południowym i północno - zachodnim. W południowej części gminy występuje przeważnie zabudowa jednorodzinna. Na północy oraz w mieście wyróżnić można kilka stref różnej zabudowy mieszkaniowej. W samym śródmieściu usytuowane są budynki 2-3 kondygnacyjne, z lokalami usługowymi na parterze. Typowa małomiasteczkowa zabudowa skoncentrowana jest wzdłuż ulic Kościuszki i Sierakowskiego. Stopniowo realizowany jest Lokalny Program Rewitalizacji centrum, jego pierwszym elementem jest przebudowa historycznego rynku.

.....W północno-zachodniej części miasta dominują budynki wielorodzinne, najczęściej 4 kondygnacyjne. Pierwsze osiedla Spółdzielni Jedność wybudowano w latach 60. Obecnie budownictwo wielorodzinne realizuje kilkanaście firm developerskich.

.....Intensywnie zabudowywana jest północna część gminy. W Józefosławiu i Julianowie położonych pomiędzy miastem a Lasem Kabackim, w pobliżu ulicy Puławskiej powstają domy wolnostojące, szeregowe i bliźniacze oraz o zabudowie atrialnej.

.....W południowej części gminy istnieją duże rezerwy terenu. Atrakcyjnie położone, wzdłuż doliny Jeziorki miejscowości: Głosków, Jazgarzew, Wólka Kozodawska, Baszkówka, Złotokłos czy Henryków Urocze są odkrywane przez deweloperów i inwestorów indywidualnych. Na stopniowo przeznaczanych pod budownictwo mieszkaniowe terenach, w bliskim sąsiedztwie kompleksów leśnych, powstają osiedla wolnostojących domów.

.....Przykładem ciekawego rozwiązania urbanistycznego są leśne osiedla mieszkaniowe. W dwudziestoleciu międzywojennym modne było hasło "Pracuj w mieście - Mieszkaj na wsi". Założenia urbanistyczne miast - ogrodów i miast - lasów były chętnie lokowane w podwarszawskich miejscowościach. Przykładem takich osiedli jest Zalesie Dolne. W 1928 r. uległ parcelacji obszar leśny o powierzchni 220 ha wchodzący w skład dóbr ziemskich Wólka Kozodawska. Projekt przewidywał powstanie 347 działek budowlanych oraz placówek użyteczności publicznej. Mieszkańcy Zalesia zobowiązali się, ze wyrąb będzie ograniczony do połowy istniejącego drzewostanu. Zakazano budowy na tym terenie jakichkolwiek fabryk, szpitali, itp., które hałasem i ściekami mogłyby zanieczyścić powietrze i zakłócać spokój publiczny. Z dóbr wilanowskich dokonano parcelacji terenu leśnego o powierzchni 116 ha będącego własnością hr. Adama Branickiego. Wytyczono szerokie aleje i obszerne działki po ok. 4000 m. kw., które nie miały podlegać rozdrobnieniu. 30 proc. terenu przeznaczono na szkołę, ogólnodostępne parki leśne, w tym parcelę pod budowę kościoła. Osiedle 198 działek otrzymało nazwę Zalesie - Adamów. Ochroną założeń urbanistycznych osiedla zajmuje się Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego. Innym leśnym osiedlem jest Zalesie Górne. "Osiedle Podstołeczne Zalesie Górne (...) średnia wysokośc terenu 116 m ponad poziom morza, grunt lekki piaszczysty, ciepły. Cały teren falisty, pagórkowaty, bez wybitnych nizin, posiada spadki dla wód burzowych. Zadrzewienie przeważnie młode, wyjąwszy pojedyncze wielkie sosny i dęby. Poszycie gęste, rozmaite, wszelako bez olszyny. Wobec pagórkowatości terenu cały obszar osiedla jest dobrze usłoneczniony. A wobec wymienionych warunków i otoczenia wielkimi sosnowymi borami, teren osiedla posiada wielką ozonizację i charakter nie tylko letniskowy, ale nawet uzdrowiskowy dla chorych płucnych". Tak w latach trzydziestych naszego wieku reklamowano powstające osiedle. Mieszkańcy Zalesia Górnego szybko stali się zintegrowaną grupą dbającą o miejsce zamieszkania. W 1934 r. założyli Stowarzyszenie Przyjaciół Zalesia Górnego. Od 1939 r. stowarzyszenie wydawało miesięcznik Nowoczesne Osiedle, od roku 1989 Echa Leśne, a od 1993 Echa Zalesia. Przedwojenne założenia urbanistyczne tych osiedli - duże działki, szerokie aleje oraz zachowanie drzewostanu są widoczne do dziś.