Współczesne spory o Ruś: czyja historia, czyja tradycja? – wykład w Piasecznie

148
Współczesne spory o Ruś: czyja historia, czyja tradycja? - wykład w Piasecznie
Współczesne spory o Ruś: czyja historia, czyja tradycja? - wykład w Piasecznie

21 czerwca 2024 roku o godz. 18.00 zapraszamy na wykład historyczny pt. “Współczesne spory o Ruś: czyja historia, czyja tradycja?”. Wstęp wolny. Miejsce: sala widowiskowa Biblioteki Publicznej w Piasecznie, ul. Jana Pawła II 55.

Lekcję poprowadzi prof. dr. hab. Hieronim Grala z Uniwersytetu Warszawskiego.

Wykład poświęcony jest toczącej się obecnie międzynarodowej dyskusji o prawo do historycznej i cywilizacyjnej spuścizny Rusi średniowiecznej, postrzeganej z perspektywy historiografii ukraińskiej jako dziedzictwo Rusi Kijowskiej („Ukraina-Ruś”), zaś z perspektywy rosyjskiej jako dorobek „trójjedynego narodu ruskiego”, którego kontynuację stanowi jakoby idea „Ruskiego miru”.

Symptomatyczne, iż w obu tych modelach brak jest miejsca dla zjawisk, bez których nie sposób wyobrazić sobie dzieje Rusi średniowiecznej, jak chociażby nowogrodzkie, a zatem bynajmniej nie naddnieprzańskie początki monarchii Rurykowiczów, czy osobny od obu głównych antagonistów – Kijowa i Rusi Zaleskiej – rozwój ziem białoruskich (Połock). Przemilczany jest ponadregionalny charakter dynastii oraz długie trwanie swoistej wspólnoty językowej.

Geneza sporu o prawo do dziedzictwa Rusi sięga rywalizacji wielonarodowej monarchii Jagiellonów i Carstwa Moskiewskiego, uzurpującego sobie tytuł do panowania nad wszystkimi ziemiami ruskimi („gosudar wsieja Rusi”) w oparciu o wątpliwe – nierzadko zmyślone – argumenty dynastyczne i historyczne.

Dzisiejszy spór jest zatem kolejną fazą procesu, trwającego od ponad pięciu stuleci, w którym ze strony rosyjskiej aktywnie uczestniczyli jako „historycy” i znawcy przedmiotu także władcy (Iwan IV, Katarzyna II) i głowy państwa (Putin).

W istocie rzeczy jest to zderzenie dwóch konkurencyjnych modeli przeszłości, w większym stopniu służącym doraźnym potrzebom aktualnej polityki historycznej niż dążeniu do poznania przeszłości własnego państwa i narodu, co sprawia, iż rzetelna wiedza wypierana jest przy aktywnym zaangażowaniu instytucji państwowych przez pseudonaukową publicystykę i hałaśliwą propagandę.

Lekcja realizowana w ramach projektu „JA, TY, MY – BĄDŹ MY RAZEM”, który jest dofinansowany przez Centrum Mieroszewskiego w ramach II Otwartego Konkursu.