Światowej sławy artysta, wieloletni mieszkaniec Zalesia Dolnego i Honorowy Obywatel Gminy Piaseczno, Józef Wilkoń, oficjalnie przekazał cenną część swojego życiowego dorobku na rzecz utworzonego przez gminę Piaseczno Muzeum Sztuki Współczesnej Józefa Wilkonia. To bezprecedensowe wydarzenie, które śmiało można nazwać największym darem w obszarze kultury w historii Piaseczna.
Podarowana społeczeństwu kolekcja składa się ze 149 dzieł. Dobór prac nie jest przypadkowy – tworzy spójną, retrospektywną opowieść, która ilustruje całą ścieżkę artystyczną oraz poszczególne etapy życia Józefa Wilkonia.
Przekrojowa kolekcja: Od pierwszych ilustracji po współczesne rzeźby
W zbiorze znalazły się zarówno najstarsze, unikalne rysunki do książek, obrazy malarskie z początków jego drogi twórczej, jak i prace bardziej współczesne. Nie zabrakło również charakterystycznych, surowych rzeźb w drewnie i metalu, z których artysta tak bardzo słynie w ostatnich latach. Kolekcja ma więc niezwykłą wartość artystyczną i sentymentalną, a jej wartość rynkowa szacowana jest na ok. 8 mln zł. Józef Wilkoń podpisał z Muzeum notarialną umowę warunkową, która oznacza, że przekazana kolekcja przejdzie na własność gminnej jednostki kultury po otwarciu wystawy stałej.
Podczas podpisywania aktu notarialnego Mistrz nie krył głębokiego wzruszenia. Jak sam podkreśla, ten gest to wyraz miłości do miejsca, które stało się jego domem.
– Piaseczno i Zalesie Dolne to moje miejsce na ziemi, mój azyl. Nie wyobrażam sobie, aby moja spuścizna w postaci ofiarowanych społeczeństwu dzieł mogła pozostać poza miejscem, które tak bardzo umiłowałem – mówi Józef Wilkoń.
Od idei do instytucji: Muzeum nabiera realnych kształtów
Droga do stworzenia bezpiecznego i ogólnodostępnego domu dla sztuki Mistrza rozpoczęła się w 2022 roku, kiedy to Gmina Piaseczno powołała uchwałą nową instytucję kultury – Muzeum Sztuki Współczesnej Józefa Wilkonia. Przez kolejne lata samorząd prowadził z artystą zaawansowane rozmowy dotyczące ostatecznego kształtu wystawy i listy dzieł, które zdecydował się ofiarować społeczeństwu. Sprawy nabrały przyspieszenia, gdy w marcu 2026 r. Rada Miejska uchwaliła ustalony wcześniej z Józefem Wilkoniem i pozytywnie zaopiniowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Statut Muzeum Sztuki Współczesnej Józefa Wilkonia w organizacji. Miesiąc później burmistrz powołał na stanowisko pełniącego obowiązki dyrektora muzeum dr. Aleksandra Ryszkę, malarza, adiunkta w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, miłośnika twórczości Józefa Wilkonia. Panowie doskonale się znają i szanują. Dość powiedzieć, że Aleksander Ryszka był kuratorem muralu „Arka” Józefa Wilkonia na budynku Przystanku Muzyki oraz koordynatorem piaseczyńskich wystaw artysty.
– To historyczny moment dla kultury w Piasecznie. Dzięki darowiźnie Mistrza Wilkonia możemy rozpocząć prace nad projektem wystawy stałej – mówi nie kryjąc entuzjazmu Aleksander Ryszka. – Ekspozycja będzie wspaniałą opowieścią o życiu i twórczości Józefa Wilkonia na przestrzeni XX i XXI wieku, od przedwojennej Wieliczki, przez Kraków i Warszawę aż do Zalesia Dolnego. Z kolei na wystawach czasowych będziemy prezentować twórczość współczesnych ilustratorów i ilustratorek średniego i młodego pokolenia. Szykujemy również pracownię plastyczną i bogaty program edukacyjny. Chcemy, aby muzeum stało się centrum polskiej ilustracji – miejscem żywej kultury na mapie Piaseczna, kraju i świata – podkreśla dyrektor.
Józef Wilkoń kulturalną marką Piaseczna
Radości i dumy z domknięcia formalności nie kryje również burmistrz Daniel Putkiewicz, który od samego początku osobiście pilotował temat utworzenia Muzeum Wilkonia w Piasecznie.
– Jest to dla mnie moment szczególny, zarówno jako przedstawiciela lokalnej społeczności, ale także od urodzenia mieszkańca Zalesia Dolnego. Józef Wilkoń to postać wybitna, zarówno ze względu na swój ogromny dorobek, ale też niezwykłą osobowość i niepowtarzalny styl bycia. Gmina Piaseczno od wielu już lat blisko współpracuje z artystą, konsekwentnie budując wokół jego twórczości markę naszego miasta. Cieszą nas odlewy rzeźb Wilkonia w przestrzeni publicznej czy kolorowy mural. Warto też przypomnieć fakt, o którym nie każdy wie, że charakterystyczny pegaz z logo naszego Centrum Kultury również wyszedł spod ręki Mistrza – podkreśla burmistrz Daniel Putkiewicz.
Kulturalny hub na południe od Warszawy
Przed Muzeum Wilkonia i Urzędem Miasta intensywne miesiące. Najbliższy czas zostanie w pełni poświęcony dopracowywaniu koncepcji wystawy stałej oraz jej technicznej aranżacji. Mieszkańcy zostaną zaproszeni na jej uroczyste otwarcie już w pierwszej części przyszłego roku. Muzeum już zyskało nowoczesną siedzibę w zrewitalizowanym i rozbudowanym budynku dawnej strażnicy OSP w samym centrum miasta. Lokalizacja ta stworzy unikalny kompleks kulturalno-architektoniczny – placówka znajdzie się bowiem tuż obok historycznego ratusza i siedziby Muzeum Piaseczna.
Inicjatywa ta idealnie wpisuje się w hasło przewodnie nowej strategii rozwoju gminy Piaseczno. Na naszych oczach, tuż pod stolicą, rodzi się prężny, wielowymiarowy i prawdziwy kulturalny hub na południe od Warszawy, którego sercem będzie właśnie ponadczasowa sztuka Józefa Wilkonia.
Józefa Wilkoń – malarz, rzeźbiarz, ilustrator
Józef Wilkoń to jedna z najjaśniejszych gwiazd w konstelacji polskiej sztuki współczesnej. Urodzony w 1930 roku w Bogucicach koło Wieliczki, studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. To artysta totalny: malarz, rzeźbiarz, scenograf, ale przede wszystkim genialny ilustrator, który współtworzył potęgę Polskiej Szkoły Ilustracji.
W ciągu trwającej ponad siedem dekad kariery zilustrował blisko 200 książek dla dzieci i dorosłych w kraju oraz ponad 80 za granicą. Jego dzieła tłumaczone były na ponad 20 języków, a on sam zyskał ogromne uznanie na całym świecie – od Niemiec i Francji po daleką Japonię.
Styl Wilkonia rozpoznaje się natychmiast. Charakteryzuje się on niezwykłą dynamiką, lekkością kreski oraz unikalną techniką plam barwnych. Najważniejszym motywem jego twórczości od zawsze była przyroda:
- Ilustracja fauny: potrafi kilkoma pociągnięciami pędzla oddać psychikę zwierzęcia, jego ruch i charakter.
- “Bestiariusz Wilkonia”: W późniejszych latach artysta zaczął tworzyć monumentalne, surowe rzeźby zwierząt, wycinane z pni drzew przy użyciu piły i siekiery, często łączone z metalowymi elementami.
Od lat związany z Zalesiem Dolnym, Józef Wilkoń inspiruje kolejne pokolenia twórców, udowadniając, że wielka sztuka rodzi się z pasji, pokory wobec natury i niesłabnącej, dziecięcej ciekawości świata.
Data publikacji: 08.07.2026 r.
