Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Zlewni Rzeki Jeziorki, którego członkiem jest Gmina Piaseczno, przygotowało film promocyjny ukazujący rzekę Jeziorkę – od jej źródeł na Wysoczyźnie Rawskiej aż po ujście do Wisły. Materiał prezentuje nie tylko walory przyrodnicze i krajobrazowe, ale także znaczenie rzeki dla regionu.
Kraina rzeki Jeziorki
Rzeka Jeziorka ma swój początek na Wysoczyźnie Rawskiej. Wypływa we wsi Osuchów, niedaleko granicy województw mazowieckiego i łódzkiego, jako niepozorny strumień wśród pól i łąk. Stąd kieruje swoje wody na północny wschód, powoli nabierając siły. Po drodze mija sady, lasy i miasteczka, stając się częścią krajobrazu oraz życia mieszkańców. Jej nurt łączy wiele gmin i wsi, będąc zarówno osią, jak i świadkiem historii tej ziemi. Kryje w sobie bogactwo przyrody, kulturę i opowieści ludzi, którzy od wieków żyją w jej dolinie.
Stowarzyszenie gmin i powiatów z zlewni rzeki Jeziorki ma prawie ćwierć wieku – powstało w 2001 roku. Należą do niego trzy powiaty: piaseczyński, żyrardowski i grójecki, oraz dziewięć gmin: Konstancin-Jeziorna, Piaseczno, Góra Kalwaria, Prażmów, Chynów, Grójec, Mszczonów, Pniewy i Tarczyn.
Natura i spokój doliny
Rezerwat rzeki Jeziorki to miejsce, w którym natura i historia tworzą spokojną przestrzeń do odpoczynku. Meandrująca rzeka, otwarte polany i zieleń doliny sprzyjają wyciszeniu oraz zwolnieniu codziennego tempa. Dawny młyn Osieczek, niegdyś ważny punkt na mapie okolicy, stał się dziś przestrzenią spotkań i wydarzeń, przyciągając mieszkańców oraz gości. Otoczenie rzeki i lasu nadaje temu miejscu wyjątkowy klimat, idealny do spacerów i wspólnego spędzania czasu.
Gmina Pniewy zaprasza do zobaczenia rzeki Jeziorki, która stanowi jej oś ekologiczną i krajobrazową. Można tam spotkać mnóstwo zwierząt i ptaków oraz podziwiać naturalne, niezmienione przez człowieka meandry rzeki. Łęgacz nad Jeziorką to miejsce, w którym rzeka odzyskuje swój naturalny oddech. Wśród wilgotnych łąk i lasów łęgowych woda spokojnie wyznacza rytm tej doliny. Podmokłe podłoże, stare olsze i gęsty podszyt tworzą krajobraz niemal nietknięty przez człowieka – przestrzeń ciszy i nieustannego ruchu natury. Łęgacz przypomina, jak wyglądały dawne doliny rzeczne Mazowsza: dzikie, żywe i ukształtowane przez wodę.
Dolina Głuchów to jedno z najbardziej malowniczych miejsc nad Jeziorką. Między podmokłymi łąkami a ścianą lasu rzeka meandruje szerokimi łukami, tworząc naturalne zakola, starorzecza i mokradła. Wiosną teren wypełnia się wodą, a latem staje się rajem dla ptaków i dzikich zwierząt. To miejsce, w którym człowiek jest tylko gościem, zachwyca przestrzenią i surowym pięknem, trudnym do znalezienia w pobliżu dużych miast. We wsi Głuchów, w górnym biegu rzeki, Jeziorka spokojnie rozlewa się nad stawem. Woda spiętrzona przez stary jaz migocze w słońcu, odbijając niebo i wędkarzy. Z lotu ptaka widać, jak rzeka wijąc się między brzegami, spotyka nowoczesną linię drogi S7, co tworzy wyraźny kontrast między spokojem wody a rytmem współczesnego świata.
Edukacja i region
Rzeka Jeziorka to także przestrzeń nauki i troski o przyszłość. Stowarzyszenie wraz z Zakładem Hydrologii Uniwersytetu Warszawskiego prowadzi projekt edukacyjny polegający na badaniu jakości wody wraz z lokalnymi szkołami. Edukacja ekologiczna ma na celu zaszczepienie w dzieciach postaw proekologicznych i uczulenie ich na potrzebę ochrony środowiska, zwłaszcza w zlewni Jeziorki.
U źródeł rzeki w okolicach Mszczonowa zaczyna się opowieść o regionie. Współczesny Mszczonów wykorzystał bogactwo wód geotermalnych, tworząc Termy Mszczonów – nowoczesny kompleks basenów. Nieco dalej leży Grójec, otoczony jednym z największych zagłębi sadowniczych w Polsce. Wiosną rzędy jabłoni pokrywają się białym kwiatem, a jesienią rodzą owoce znane w całym kraju. Podobny rytm wyznaczają sady w okolicach Tarczyna, gdzie na rynku stoi charakterystyczny pomnik jabłka.
Historia regionu sięga jednak znacznie dalej. W Czersku, nad doliną Wisły, wznoszą się ruiny zamku przypominające czasy książąt mazowieckich. Niedaleko znajduje się Góra Kalwaria, miasto położone na skarpie, którego rozwój był związany z handlem, rzemiosłem oraz ważnymi szlakami handlowymi.
Rekreacja i zabytki
Kraina rzeki Jeziorki sprzyja wypoczynkowi dzięki ścieżkom spacerowym, rowerowym i spływom kajakowym. Zabytkowy, drewniany młyn wodny w Zawodnem (gmina Prażmów) powstał prawdopodobnie w latach 30. lub 40. XX wieku i jest pamiątką po czasach, gdy wykorzystywano napęd wody do mielenia zboża.
Przy Aleksandrowie rzeka rozlewa się szeroko, tworząc lśniące zakola, rozlewiska i trzcinowiska. Podobny, kojący krajobraz oferuje Dolina Bogatki. W Gołkowie woda spotyka się z szerokimi łąkami, a krajobraz zmienia się w zależności od jej poziomu. Trasa kajakowa między Gołkowem a Jazgarzewem pozwala poczuć zmienny rytm rzeki – od spokojnych tafli po wąskie przełomy.
W Zalesiu Dolnym popularnym miejscem spotkań są Górki Szymona, a w Zalesiu Górnym – stawy w sercu Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, oferujące wypoczynek i możliwość wędkowania. Piaseczno przyciąga swoim rynkiem oraz zabytkową kolejką wąskotorową, która niegdyś łączyła miasto z doliną Jeziorki. Rezerwat w Żabieńcu stanowi z kolei ostoję ptactwa wodnego.
Konstancin-Jeziorna, jedyne uzdrowisko na Mazowszu, uznaje Jeziorkę za swoje serce. Wokół rzeki znajduje się tężnia solankowa, Park Zdrojowy oraz eleganckie wille będące świadectwem dawnych tradycji letniskowych. Okolice miasta to także sześć rezerwatów przyrody, w których można spotkać m.in. zimorodka. O przemysłowych korzeniach miasta przypomina Stara Papiernia, pełniąca dziś funkcję centrum kultury i handlu.
W Obórkach rzeka kończy swoją podróż, wpadając do Wisły. Jednak historia Jeziorki trwa dalej w ludziach, miejscach i wspomnieniach, które zostawia na swej drodze.
