Gmina Piaseczno przeprowadziła prace renowacyjne przy historycznej mogile znajdującej się przy Alei Kalin w Zalesiu Dolnym. To miejsce związane z tragicznymi wydarzeniami z 4 sierpnia 1944 roku, kiedy niemieckie siły okupacyjne dokonały pacyfikacji mieszkańców dawnej wsi Orężna.
W ramach przeprowadzonych prac uporządkowano teren mogiły, wymieniono dotychczasowy metalowy krzyż na nowy, drewniany, wykonano zabezpieczające obramowanie oraz uporządkowano i utwardzono nawierzchnię wokół miejsca pochówku. Dzięki przeprowadzonej renowacji miejsce odzyskało godny wygląd, odpowiadający jego historycznemu i symbolicznemu znaczeniu.
Tragiczne wydarzenia sierpnia 1944 roku
Historia tego miejsca sięga ostatnich miesięcy niemieckiej okupacji. Na przełomie lipca i sierpnia 1944 roku Bolesław Grzywaczewski, mieszkaniec ówczesnej wsi Orężna, udzielił schronienia dwóm członkom ruchu oporu. Kiedy do jego gospodarstwa przybyli uzbrojeni żołnierze służący niemieckiemu okupantowi, doszło do starcia w wyniku którego zginął co najmniej jeden z żołnierzy.
W odwecie, 4 sierpnia 1944 roku oddział okupacyjny przeprowadził brutalną akcję pacyfikacyjną. Zginęli niewinni mieszkańcy Orężnej. Wśród ofiar znalazły się Stefania Bójska i Władysława Mroczek, zastrzelone na ulicy. Kolejnych mieszkańców aresztowano, przewieziono do Zalesia Dolnego i rozstrzelano w rejonie dzisiejszej Alei Kalin. Ofiarami byli m.in. Józef i Zygmunt Batorowscy, Jakub Witkowski, Aleksander Kazubek, Paweł Kowalczyk, Tadeusz Szewczyk oraz Wacława Pomianowska. Po kilku dniach przeprowadzono ekshumację zamordowanych i przeniesiono ich szczątki na cmentarz w Piasecznie.
Mogiła, która pozostała w lesie
Naprzeciw pomnika upamiętniającego rozstrzelanych mieszkańców Orężnej, po drugiej stronie Alei Kalin, znajduje się pojedyncza mogiła. Według zachowanych przekazów spoczywa w niej nieznany z nazwiska pracownik gospodarstwa Fryderyka Vogla, związany z tragicznymi wydarzeniami sierpnia 1944 roku. Jego szczątki nie zostały przeniesione na cmentarz podczas powojennej ekshumacji. Według lokalnej relacji przyczyną był brak trumny. Mogiła pozostała w lesie jako niemy świadek wojennej tragedii.
Pamięć o historii naszej gminy
Renowacja mogiły jest wyrazem szacunku wobec ofiar II wojny światowej oraz troski o zachowanie lokalnego dziedzictwa historycznego.
Nawet niewielkie, położone wśród drzew miejsca pochówku stanowią ważną część historii Piaseczna i jego mieszkańców. Przypominają o dramatycznych wydarzeniach, które rozegrały się w miejscach dziś kojarzonych ze spokojem i codziennymi spacerami. Dbanie o takie miejsca to nie tylko troska o ich stan techniczny i estetyczny, lecz przede wszystkim obowiązek zachowania pamięci o ludziach i wydarzeniach, o których nie wolno zapomnieć.
Data publikacji: 30.10.2026 r.
