Ślad wodny miast

419

18 listopada odbyła się konferencja on-line „Ślad wodny jako narzędzie edukacji, integracji oraz podejmowania inicjatyw na rzecz ochrony zasobów wodnych w miastach”, zorganizowana przez Stowarzyszenie „Energie Cités” na zakończenie projektu realizowanego wspólnie z Cieszynem, Ełkiem, Jasłem, Kaliszem oraz Milanówkiem.

Celem projektu było wykorzystanie znajomości śladu wodnego, jako narzędzia budowania potencjału i integracji różnych środowisk oraz edukacji mieszkańców na temat racjonalnego zarządzania zasobami wodnymi w miastach i gospodarstwach domowych.

Infografika pokazująca elementy składające się na poprawę gospodarowania wodą w mieście
Jak poprawić gospodarowanie wodą w mieście

Zaburzenie naturalnego obiegu wody w miastach

Istotnym problemem występującym na terenach zurbanizowanych jest zaburzenie naturalnego obiegu wody. Jest to bezpośredni skutek postępującego rozwoju cywilizacyjnego i urbanistycznego. Zwiększenie powierzchni zabudowy mieszkaniowej i komercyjnej oraz powierzchni nieprzepuszczalnych (drogi, parkingi, chodniki itp.) sprawia, że naturalny spływ powierzchniowy, infiltracja i parowanie wody zostają w znaczący sposób zaburzone. Dodatkowo tworzenie systemów odprowadzania wody deszczowej oraz zmniejszanie powierzchni terenów podmokłych powodują problemy związane z naturalnym przepływem rzek. Niewielki jest także stopień zagospodarowania wody opadowej i roztopowej. Woda, która spływa po zanieczyszczonych powierzchniach (drogi, place, itp.) trafia bez uprzedniego oczyszczenia do wód powierzchniowych jako ściek opadowy, który często jest wielokrotnie bardziej obciążony szkodliwymi substancjami w porównaniu do ścieków komunalnych (w tym związkami ropopochodnymi). Brak możliwości odprowadzenia i ograniczone możliwości retencji dużej ilości wody w czasie długotrwałych i obfitych opadów prowadzą do spiętrzania poziomów wód oraz występowania lokalnych podtopień.

Wyzwania związane z jednej strony z koniecznością ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem, a z drugiej zapewnieniem odpowiedniej jakości i ilości wód dla potrzeb ludności i przemysłu stanowią przesłankę do poszukiwania rozwiązań umożliwiających poprawę zarządzania wodą na terenach miejskich. Mieszkańcy miast stanowią ponad 60% ludności Polski, dlatego też realizacja celów z zakresu zrównoważonego rozwoju wymaga w dużej mierze podjęcia działań w obszarach miejskich. Wskaźnik śladu wodnego może być narzędziem, który umożliwi opracowanie optymalnych długofalowych strategii w tym obszarze.

Wskaźnik śladu wodnego (WaterFootprint)

Wskaźnik śladu wodnego (WaterFootprint) pozwala na określenie bezpośredniego zużycia wody oraz objętości wody, która została wykorzystana przy produkcji konsumowanych przez mieszkańców dóbr. W odniesieniu do miasta ślad wodny rozumiany jest jako całkowita ilość wody słodkiej zużytej w granicach geograficznych miasta. Ślad wodny jest wielowymiarowym wskaźnikiem oznaczającym objętość wody zużytej, umownie nazywanej wodą niebieską, zieloną i szarą. Niebieski ślad wodny określa objętość dostępnej wody z rzek, jezior, stawów, zbiorników podziemnych. Ślad zielony jest definiowany, jako ta część objętości wód opadowych, która została pobrana przez rośliny do wytworzenia określonych produktów (np. rolnych). Szary ślad wodny dotyczy zanieczyszczenia wód i obliczany jest jako objętość wody, która byłaby potrzebna do rozcieńczenia ładunku odprowadzanych zanieczyszczeń do takiego stopnia, aby jakość uzyskanej wody nie przekraczała ustalonych standardów.

Infografika pokazująca elementy składające się na ślad wodny miast
Ślad wodny miast

 

Działania, które powinny być podejmowane w miastach to:

– ograniczanie uszczelnienia gruntów poprzez zastosowanie prośrodowiskowych rozwiązań
materiałowych np. tzw. zielonych parkingów, ekokrat;
– stosowanie zrównoważonych systemów do zagospodarowania wód opadowych, w tym
do mikroretencji, czyli ogrodów deszczowych, muld chłonnych, studni chłonnych, zbiorników przydomowych itp.;
– wdrażanie systemowych rozwiązań z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury;
– zatrzymywanie zanieczyszczeń u źródła;
– wzmocnienie roli planowania przestrzennego w zapobieganiu niekontrolowanej
suburbanizacji i presji inwestycyjnej na zazielenione tereny;
– minimalizowanie strat wody w sieci wodociągowej;
– uporządkowanie administracyjno-formalne gospodarki wodami opadowymi;
– stosowanie technologii obiegu zamkniętego;
– zwiększenie dostępu do wiarygodnych danych (np. o opadach, pracy systemów), które
są podstawą do podejmowania ważnych decyzji w zakresie projektowania systemów
odwadniających w miastach;
– zwiększanie świadomości mieszkańców i decydentów w zakresie potrzeby racjonalizacji zużycia wody poprzez organizowanie spotkań edukacyjnych, konkursów itp.

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie projektu sladwodnymiast.pl

W ramach projektu przygotowany został poradnik dla gmin – „Racjonalizacja wykorzystania zasobów wodnych na terenach zurbanizowanych”